Claartje Bles - Coachmaatje

We gaan elke dinsdag samen op vakantie

We praten met Berja (79) en Claartje en eigenlijk ook een beetje met Splinter, het hondje dat Claartje vergezelt. Berja is klein en vertelt heel beeldend. Claartje is lang en legt geduldig uit hoe zij en Berja twee echte Maatjes geworden zijn. Splinter ligt voor de verandering heel rustig onder tafel.

Op een eiland in Eindhoven

Door omstandigheden kwam Berja een paar jaar geleden op zichzelf te wonen. Ze verhuisde van het overzichtelijke Deurne naar Eindhoven, de stad die ze dertig jaar eerder verlaten had. Het was een bewuste keus want ze vond Eindhoven altijd een fijne stad, zeker nu die het ‘provincie corset’ heeft uitgetrokken, zoals Berja opmerkt. Maar na de verhuizing raakte ze er letterlijk de weg kwijt. Ze herkende de straten niet meer en dat maakte haar angstig. Ze werd zó bang dat ze de deur niet meer uit kwam. Ze realiseerde zich dat ze niet op een eiland kon blijven wonen en riep de hulp in van de vrijwillige Hulpdienst Eindhoven (VHE). Daar had zich net Claartje aangemeld die graag wat vrijwilligerswerk wilde doen. Meteen bij de eerste kennismaking bleek er een klik te zijn en die duurt nu, met onderbrekingen, al meer dan drie jaar.

Ik wilde iets doen met Splinter

Claartje: ”Ik ben ook maar toevallig bij de VHE terecht gekomen hoor. Ik heb een creatieve achtergrond als decorbouwer en etaleur. Toen dat fysiek te zwaar werd ben ik secretaresse bij Philips geworden. Niet echt een goeie basis voor hulpverlening, zeg maar. Toch wilde ik graag vrijwilligerswerk doen en het begrip “Maatje” prikkelde mijn verbeelding. Eigenlijk wilde ik iets doen met behulp van mijn hond, op scholen bijvoorbeeld. Maar daar bleek Splinter niet geschikt voor te zijn. Via een zorgvuldige procedure kwam ik drie jaar geleden in beeld als Maatje voor Berja. In principe ga je een verplichting aan voor één jaar, een middag per twee weken, maar Berja zat zo moeilijk dat ik er destijds nog een half jaar aan vastgeknoopt heb.

Alsof je het vertrouwen van de ander overneemt

Berja: “Dat vond ik helemaal niet erg hoor want Claartje is alles voor me. Ik noem haar wel eens mijn wederhelft. In het begin was ik doodsbang maar zij heeft me geholpen om af en toe buiten de deur te komen, zomaar ergens koffie te drinken. Zonder reden, want Claartje kent de reden toch wel. Ze heeft me weer in contact gebracht met de wereld. Door samen naar de bieb te gaan, te kijken of Tai Chi iets was (lacht) of gewoon wat te wandelen. Claartje: “Voor ons zijn dat simpele dingen, voor Berja niet. Het is een klein vrouwtje, maar toch haalt ze ergens de kracht vandaan om een dag later zo’n activiteit zelfstandig te doen”. Berja: “Het is net of je het vertrouwen van de ander overneemt. Als het met Claartje kan, dan kan ik het ook alleen. Door Claartje nemen de bergen weer normale proporties aan. En dat is echt onbetaalbaar. De term ‘Maatje’ is ook zo uitnodigend. Je hoeft niet direct om hulp te vragen maar krijgt een Maatje. Dat klinkt toch veel positiever”. Claartje vult aan: ”Je bent ook allebei Maatje, je bent het van elkaar namelijk. Dat zegt genoeg, want ik leer ontzettend veel van Berja. Die weet zoveel van politiek, literatuur, natuur, noem maar op, en een humor dat ze heeft. Ons contact is echt verrijkend. En, vergis je niet hoor, Berja moet het wel allemaal zelf doen hè: zelf om hulp vragen en zelfstandig de dingen herhalen die we samen gedaan hebben. Het is ook heel begrijpelijk als het soms even niet lukt, dat is inherent aan haar probleem”.

We hebben niet echt een plan.

Claartje: Of we een plan hebben op dinsdag? Dat wisselt. In het begin zijn we vooral bezig geweest met dozen uitpakken. Die bleven maar staan na de verhuizing. Mijn god, wat een hoop dozen. Het was voor Berja veel te eng om ze uit te pakken. Met elke doos opende ze weer een nieuwe herinnering. Berja wilde dat niet. Dat werd voor mij best wel een dilemma. Voldeed ik wel aan de hulpvraag door dozen uit te pakken? Gelukkig kun je zoiets meteen terugkoppelen met de VHE. ‘Doe maar gewoon wat je leuk vindt’, zeiden ze. Dat was wel een heel nieuw inzicht voor mij. Ik mocht er zelf ook plezier uit halen, mijn eigen hoofd leeg maken. Dat klinkt egoïstisch maar is gewoon waar, Inmiddels zijn alle dozen uitgepakt en eigenlijk heeft Berja het allemaal zelf gedaan. We hebben nu niet echt een plan van aanpak. Soms gaan we wandelen in het park of in een winkelcentrum en soms blijven we rustig thuis, kijken we of er iets gedaan moet worden. Maar we doen niks waar we geen zin in hebben”. Berja: “Net als tuinieren, dat kun je ook niet als je er geen zin in hebt”. Claartje: Het enige plan is dat Splinter altijd mee gaat. Hij heeft geen specifieke ‘therapeutische’ functie, maar als er verdriet is dan kan zo’n hondje emoties heel goed aanvoelen en heel erg positief de sfeer beïnvloeden”. Berja: “Splinter is eigenlijk ook een Maatje, een hulphond”.

Claartje als klankbord

Berja: “Ik vind alles bijzonder wat ik met Claartje meemaak. Maar het meest bijzondere vind ik dat als ik met haar praat, haar dingen vertel, dat ze dan zóveel geduld en belangstelling heeft dat ik mezelf eigenlijk duidelijk maak hoe het zit. Dan begrijpt zij het en ikzelf ook. Zo’n goed klankbord is ze. Dat heb ik eigenlijk met niemand. Dat gebeurt en is niet te timen. De aanleiding is vaak toevallig maar het overkomt ons heel vaak. Dat we een gesprek voeren en dat mij dan duidelijk wordt wat voor probleem ik heb. Tussendoor stelt Claartje wel eens een vraag en dan legt ze precies de vinger op de zere plek”.
Claartje: “Berja heeft ook heel veel goeie hulp van de GGZE hoor en ik ben daar maar een klein schakeltje in. Ik ben gewoon een leek met een aanpak die iets bij Berja kan losmaken. Een psychiater of psycholoog werkt op afspraak van 10 tot 11. Ik werk heel spontaan en intuïtief. Zo moeten we nog steeds naar het Van Abbe museum, maar iedere keer als we gaan dan gaan we niet’’.

VHE is zorgvuldig en zorgzaam

Het lijkt vanzelfsprekend, maar het meest bijzondere van de VHE vindt Berja de vrijwilligheid, de vrijwillige aandacht voor medemensen. Berja: “Dat voelt heel warm en welkom. Het kan, maar het hoeft niet.” Claartje: “Je kunt als vrijwilliger bij de VHE alle ondersteuning krijgen die je maar wilt. Er zijn regelmatig intervisieavonden, volgende week is er weer een coachuitje bij de GGZ. En er wordt heel veel voor ons georganiseerd, er is ontzettend veel waardering vanuit de organisatie. Een berichtje als je ziek bent, een kaartje met alle handtekeningen op je verjaardag en een attentie rondom kerst om je te bedanken… Ze laten merken dat je er toe doet met je vrijwilligerswerk. Je hebt richtlijnen maar geen voorschriften van de VHE. En op het kantoor in de Raiffeisenstraat hangt gewoon een warme sfeer. Ook onderling”. Berja: “Ze zijn zorgvuldig en zorgzaam”.

De toekomst?

In principe duurt een coachtraject niet langer dan een jaar. Inmiddels trekken Berja en Claartje al drie jaar intensief met elkaar op, met een onderbreking van een jaar. Hoe nu verder? Claartje: “We evalueren elk jaar heel goed en kijken dan verder. Het is inderdaad de bedoeling om een Maatje de weg te wijzen naar zelfstandigheid, maar bij Berja is de tweewekelijkse ondersteuning nog heel belangrijk”. Berja (plechtig): “Ik zie de toekomst met vertrouwen tegemoet”